muWi Muzeum Witrażu

ul. Zygmunta Krasińskiego 23
31-111 Kraków

WWW: https://muzeumwitrazu.pl
FB: https://www.facebook.com/share/1BxFK2vkoK/
IG: https://www.instagram.com/stainedglass_museum_krakow/
Telefon: 512 937 979

Pracownia Witrażu przy al. Zygmunta Krasińskiego 23, obecne muWi Pracownia i Muzeum Witrażu, funkcjonuje nieprzerwanie od 1902 roku. Mieści się w autentycznej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński. To właśnie tu, w przestrzeniach historycznej kamienicy zaprojektowanej specjalnie z myślą o pracowni witrażu przez Ludwika Wojtyczkę i Stanisława Gabriela Żeleńskiego, można zrozumieć złożony i wymagający proces tworzenia monumentalnych dzieł ze szkła. Od magazynów, przez pracownie: szklarską i malarnię, aż po atelier projektantów, archiwum i wysoką salę wystawową – każde piętro odpowiada kolejnemu etapowi powstawania dzieła. Odwiedzający mogą tu zobaczyć mistrzów przy pracy, poznać zarówno historię tego rzemiosła, jak i cały proces jego powstawania krok po kroku: od pierwszego szkicu po gotowy witraż. Kluczowe znaczenie ma ścisła współpraca artystów z rzemieślnikami i warsztatem. To dialog – dynamiczny i nieustannie korygowany. Warunki do tego rodzaju współpracy stworzył na początku XX wieku zakład prowadzony przez Władysława Ekielskiego i Antoniego Tucha. Już w pierwszych latach istnienia mógł pochwalić się współpracą z artystami tej miary co Wyspiański czy Mehoffer, a wykonane w nim realizacje zdobywały uznanie środowisk artystycznych. Przełomowym momentem było przejęcie zakładu przez architekta i wizjonera, Stanisława Gabriela Żeleńskiego, w 1906 roku. Sprowadzał do pracowni najwyższej jakości szkła, inwestował w nowoczesne narzędzia i podejmował się realizacji monumentalnych zamówień dla kościołów i budynków świeckich w całej Galicji. Pracownia S.G. Żeleński od początku korzystała wyłącznie z projektów polskich artystów, co stanowiło świadomy manifest kulturowy. Funkcję kierowników artystycznych pełnili tu między innymi artyści tego formatu co Jan Bukowski, Stefan Matejko i Henryk Uziembło. Dzieła powstające w zakładzie prezentowane były na najważniejszych wystawach krajowych i międzynarodowych – w Wiedniu, Paryżu, Mediolanie, Antwerpii czy St. Louis. Kolejne odznaczenia, dyplomy honorowe i nagrody potwierdzały rangę krakowskiej pracowni jako jednego z najważniejszych ośrodków sztuki witrażowej w tej części Europy. Po śmierci Stanisława Gabriela Żeleńskiego w 1914 roku zakład przejęła jego żona, Izabela Żeleńska, która nie tylko utrzymała działalność w trudnych warunkach wojennych, ale doprowadziła do jej dalszego rozwoju, wykupując inne pracownie i kontynuując produkcję witraży. Jednocześnie stworzyła tu swoisty salon artystyczny: miejsce spotkań twórców, wymiany idei i żywej dyskusji o sztuce. Pracownia pod kierownictwem Izabeli przetrwała obie wojny światowe, ale w roku 1952 została upaństwowiona, a w latach 1990-2000, będąc własnością kolejnych post-PRL-owskich spółdzielni groził jej upadek i całkowite unicestwienie. Na szczęście w 2000 roku wykupił ją i przywrócił do dawnej świetności obecny Dyrektor oraz główny artysta i projektant, Piotr Ostrowski. Jest on inicjatorem i wykonawcą projektu „w budowie”, którego celem jest zgromadzenie obszernej kolekcji historycznych i współczesnych dzieł szklanych. Zbiór ten, prezentowany w przestrzeni muzealnej, dokumentuje najciekawsze zjawiska w sztuce witrażowej od przełomu XIX i XX wieku aż po współczesność.
Na przełomie XIX i XX wieku rzemiosło witrażowe w Polsce inspirował ruch Arts and Crafts Williama Morrisa, który propagował powrót do tradycyjnego rzemiosła, wysoką jakość materiałów i ręczne wykonanie dzieł. W duchu Morrisa polscy artyści współpracujący z krakowskim zakładem S.G. Żeleński stawiali na ścisłą współpracę projektantów i rzemieślników, dbając zarówno o precyzję i najwyższą jakość techniczną, jak i artystyczną ekspresję. Głównym twórcą, który nadał polskiemu witrażowi lokalny i niepowtarzalny charakter, był Stanisław Wyspiański. To jego projekty wzbogacone lokalnym kolorytem stały się symbolem unikatowego stylu Krakowskiej Szkoły Witrażu i wpłynęły na całe pokolenia artystów.
Rzemiosło witrażowe to wyjątkowa dziedzina sztuki użytkowej, w której kolor, światło i forma łączą się w kompozycję artystyczną. Powstawanie witrażu to proces wieloetapowy: obejmuje przygotowanie projektu, dobór i cięcie szkła, malowanie lub wytrawianie, a następnie łączenie elementów w całość za pomocą ołowianych profili i montaż w docelowym miejscu. Tym, co najbardziej odróżnia muWi od innych instytucji jest fakt, że łączy pracę w warsztacie z działalnością muzealniczą – obok aktywnie działającej pracowni znajdują się dwie przestrzenie wystawowe: stała, czyli Galeria Mistrzów Młodopolskich, oraz czasowa, aktualnie prezentująca wystawę “Cała w kwiatach. Krakowska Szkoła Witrażu”. Muzeum prowadzi również działalność edukacyjną i popularyzatorską – zwiedzający mogą obserwować pracę artystów i rzemieślników przy realizacji projektów, ale też wykonać coś własnoręcznie, uczestnicząc w warsztatach lub pogłębionych kursach witrażowych dla osób dorosłych lub zajęciach artystycznych dedykowanych dzieciom. Dla osób zainteresowanych subtelniejszą pracą ze szkłem Muzeum proponuje warsztaty biżuteryjne, podczas których uczestnicy wykonują szklane kolczyki, wisior lub komplet, samodzielnie projektując ozdobę, dobierając kolory szkieł i przechodząc pod okiem doświadczonego rzemieślnika przez wszystkie etapy tworzenia. W ten sposób Muzeum łączy funkcję tradycyjnej pracowni, galerii i instytucji edukacyjnej, dokumentując bogate dziedzictwo witrażownictwa i zachęcając kolejne pokolenia do własnych poszukiwań artystycznych.